Memory of My Sad Whores

کتاب جديد Gabriel Garcia Márquez را به نام Memoria de mis putas tristes می خواندم يادم آمد که در چند سايت اينترنتی اسم کتاب را به فارسی " به یاد آن جنده ی غمگین" ترجمه کرده اند که ترجمه غلطی است.
در وهله ی اول درترجمه ی يک متن بايد ديد که نويسنده با استفاده از واژه ی مورد نظر چه قصدی داشته و لغت استفاده شده در کنتکس آن زبان خاص حاوی چه بارفرهنگی است. مترجم با استفاده از نزديک ترين واژه های مترادف، با بار اجتماعی_ فرهنگی مشابه، سعی می کند به متن مسئولانه وفادار بماند. اسم کتاب فوق به زبان انگليسی Memory of My Sad Whores و در زبان آلمانی به Errinnerung an meine traurigen Huren ترجمه شده است.
ومترجمان از اصطلاح Whore در انگليسی و Hure در آلمانی استفاده کرده اند و نه بطور مثال از اصطلاحات رايج ديگر برای ناميدن روسپيان در زبان انگليسی pro (Brit.sl)hooker (esp US sl) prostitute و معادل های ديگر آن در آلمانی Nutte و Prostituirerte .
در زبان فارسی ما عمدتا از لغات : جنده، نشمه، خانم، فاحشه و روسپی استفاده می کنيم. از نظرمن منفی ترين اين لغات جنده است که کلمه ايست در ذات خود خشن، مردانه و ارزشگذار و خنثی ترين آنها روسپی است. با خواندن کتاب فوق مشخص است که مارکز در اين اثر با استفاده از لفظ puta نه قصد درشت گويی و يا تحقيرکسی را داشته و نه قصد محکوم کردن اخلاقی روسپيان را. با نگاهی مجدد به ساخت و ترکيب تيتر اصلی کناب حس همدلانه ای نويسنده با ا ين زنان کاملا آشکار است و به اين دليل هم استفاده از يک وازه خشن و درشت از نظر استتيک و حسی به ساخت جمله صدمه می زند. غير از اين، برای نامگذاری يک اقليت جنسی، قومی، مذهبی و صنفی و برای پرهيز از تحقير و قضاوت اخلاقی اين جمع، بايد از نامی سود جست که وابستگان اين اقليت بطور رسمی برای ناميدن خود از آن بهره می جويند،، تا آنجا که من میدانم در ايران صاحبان اين صنف خود را در حالت رسمی جنده نمی نامند.
بنظر من استفاده از اصطلاح جنده در این ترجمه امری نيست که از روی سهو اتفاق افتاده باشد و از روش آگاهانه ای که مد روز است پيروی می کند.
در سال های اخیر کاربرد نابجای واژه های قبیح بعضا مد روز شده است. دلیل این امر بخشی بخاطر مبارزه با اخلاق ریاکارانه غالب و به نوعی عکس العملی غير منطقی برای شکستن سدهای فرهنگی موجود است و بخشی به دلیل ساده انگاری و کاهلی در اندیشیدن که در مبارزه با یک پدیده به ساده ترین ابزار موجود متوسل می شود.
درهر صورت استفاده نابجا و غلط از اين گونه الفاظ و بخصوص در اينجا، در ترجمه "يک اثر ادبی" نه تنها دست آوردی محسوب نمی شود که تنها باعث مخدوش شدن آن متن شده است.

ترجمه ی گوشه ای از کتاب:
« اولش از خودم پرسيدم: اولين بار کی بود که فهمیدم پير شده ام. تصورم این بود که از آن زمان خيلی نگذشته است. چهل و دوسالم که بود بخاطر درد کمر، که نمی گذاشت نفس بکشم، رفتم دکتر. دکتر گفت خطری نداره و اين درد ها برای سن ات عادیه.
گفتم:" پس سن من عادی نيست."
دکتر از روی ترحم لبخند زد و گفت:" فيلسوف بنظر میای."
اين اولين باربود که متوجه پيری خودم شدم، اما زود یادم رفت.
به اين عادت کردم که هر روزبا درد جديدی از خواب بيدار شم. دردی که در اين سالهای گذشته هر روز از یک جا و به یک شکل بیرون می زنه. گاهی اوقات بنظرم می رسید تو چنگال مرگ گرفتار شده ام اما روز بعد ازبین می رفت. زمانی شنيده بودم که اولين نشانه پيری اينه که آدم شروع کنه شبيه پدرش بشه. اما آن روزها فکر می کردم که نفرین کرده اند" به جوانی هميشگی"، چون فکر می کردم قیافه ی کله اسبی ام نه هيچوقت شباهتی به صورت خشن کارائيبی پدرم پيدا می کنه و نه شبیه قيافه درباری رومی مادرم می شه. در حقيقت اولين تغييرها آهسته و تقريبا بی خبر می آن، آدم خودش رو از درون هنوز مثل قديم می بينه، اما ديگران زوال را از بيرون می بینن. وارد پنجاه سال که شدم اختلال حواس پیدا کردم و همین بود که پیری های پدرم بیادم انداخت. دنبال عينکم تمام خونه رو زير و رو می کردم، تا اين که یادم می آمد رو چشممه. يا با عينک می رفتم زير دوش، يا اينکه عينک مطالعه ام رو می زدم رو عينک دوربين ام. يک روز صبح بخاطر حواس پرتی دو بار صبحونه خوردم. کم کم فهمیدم که وقتی حرف می زنم و دوستانم ناآرامند و جرات نمی کنن چیزی بگن معنیش اینه که عين همين داستان رو هفته پيش براشون تعريف کردم. زمانی رسید که موقع سلام و احوالپرسی با آشناها اسمشون رو با قیافه هایشون نمی تونستم تطبیق بدم. »